Doğalgaz Tesisatında Kullanılan Elemanlar ve Görevleri

Daha önceki yazılarımızda doğalgazın diğer yakacaklara göre üstünlüklerinden ve doğalgaz montajı esnasında dikkat edilmesi gereken unsurlardan sizlere bahsetmiştir. Bu yazımızda ise doğalgaz tesisatında kullanılan elemanların (vana, regülatör vb.) neler olduğunu ve görevlerini anlatacağız.

Doğalgaz tesisatlarında bulunan elemanların sembolik gösterimleri
Tesisat Projelerinde Kullanılan Semboller

Doğalgaz Tesisatında Vanalar

  1. Küresel Vana: Açma kapama vanasıdır. Sisteme gaz girişini kontrol eder.
  2. Selenoid Vana (Emniyet Kapama Ventili veya Shut-off Valve): Doğalgaz tesisatında gaz giriş basıncının 100 mbar’ın üzerinde olması ve regülatör sonrasındaki cihazların maksimum kullanım basıncının regülatör gaz giriş basıncına dayanıklı olmaması halinde emniyet kapama ventili mutlaka kullanılmalıdır. Bu ventil cihaz maksimum kullanım basıncına ayarlanır ve regülatör çıkışındaki basıncın yükselmesi halinde gaz girişini mekanik olarak kapatır ve elle tekrar kurulur.
  3. Gaz Ayar Vanası: Brülöre giden gaz giriş debisini hassas olarak ayarlayan iğne şeklinde özel bir vanadır.

Doğalgaz Tesisatında Ventiller

  1. Emniyet Firar Ventili: Gaz kullanım basıncının ani yükselmesi halinde bir miktar gazı dışarıya atarak basıncı normal hale getirir. Normal basınç yükselmelerinde ise emniyet kapama ventilinin kapanmasını engeller. Kontrol ve arıza halleri için girişine küresel vana konulmalıdır.
  2. Emniyet Manyetik Ventili: Normalde kapalı, çabuk açılır ve çabuk kapanır bir kapama ventilidir. Gazın debi ve basıncına uygun seçilir. Sistemdeki emniyet zincirinin kopması veya elektrik kesilmesi halinde gaz geçişini ani olarak kapatır. Bütün ventiller ‘’1’’ saniyeden daha kısa sürede gaz geçişini kapatmalıdır.

Regülatörler

  1. Regülatör: Doğalgaz tesisatında gazın giriş basınç ve debisine göre seçilir. Regülatörde çıkış basıncı belli aralıkları kapsayacak şekilde yay boyu değişimi ile sağlanır. Gaz akışının durması halinde regülatör çıkış basıncının sabit kalması için ‘’0’’ kapamalı yani sızdırmaz olmalıdır.
  2. Eşit Basınç Regülatörü: Yakıcı cihaza yani brülöre giden gaz ve yakma havasının basınçlarını eşitleyen elemandır.
  1. Filtre: Gaz debisine uygun boyutta ve 50 µm’den büyük zerrecikleri tutar nitelikte ve değişken kartuşlu olmalıdır. Her gaz kullanıcı cihazın önüne mutlaka kullanılmalıdır.
  2. Manometre: 100 mm kadran çapı olmalı ve gaz basıncına uygun aralığında seçilmelidir.
  3. Manometre Musluğu: Manometreyi koruyarak uzun ömürlü olmasını sağlar. Üzerinde bulunan butona basılarak manometreye gaz verilir, gaz basıncı okunduktan sonra buton bırakıldığında gaz geçişi kapatılır ve manometre içindeki gaz tahliye edilir.
  4. Alçak Basınç Prezostatı: Yakıcı cihaz brülörün sağlıklı yanması için gerekli en düşük gaz basıncına ayarlanır. Gaz basıncı ayarlanan değerin altına düşerse bu eleman emniyet manyetik ventilini kapatarak gaz girişini engeller.
  5. Yüksek Basınç Prezostatı: Ayarlanan en yüksek gaz basıncının üzerine çıkarsa bu durumda bu eleman emniyet manyetik ventilini kapatır.
  6. Brülör: Alevin yanışını sürekli kontrol etmek için iyonizasyon elektrodu veya ultraviyole alev sensörü (foto-cell) kullanılır.
  7. Gaz Yakma Otomatı: Brülörün çalışmasını başlatır ve devamlı olarak kontrol eder. İlk ateşleme de 3 ile 10 s (emniyet süresi) alev oluşmazsa gaz girişini kapatır ve arıza sinyali verir. Alev sensörü alçak ve yüksek basınç gaz prezostatları, hava prezostatı ve ısı kontrol elemanlarından oluşan emniyet zincirine göre yanmayı düzenler. Zincirin 1 elemanının açması yani devre dışı kalması halinde gaz girişini kapatır arıza sinyali verir.
  8. Ateşleme Trafosu: Yanma da ilk ateşlemeyi yapan elemandır. Brülör beyni alev sensöründe uygun alev rengini algılarsa ateşlemeyi durdurur.
  9. Hava Ayar Klapesi: Yanma için gerekli hava debisini hassas olarak ayarlar.
  10. Servo Motor: Yakıcı cihazlarda yanma ‘’on-off’’ yani açma kapama, çift kademe veya oransal olarak gerçekleştirilir. Bu tür yanmalarında gerekli hava debisini ısı kontrol cihazından aldığı kumanda ile ayarlayan elemandır. İlk ateşleme de hava debisi minimum değere ayarlanır.
  11. Hava Prezostatları: Bu elemanla brülörün sağlıklı çalışması için gerekli en düşük hava basıncı ayarlanır. Basıncın bu değerin altına düşmesi halinde gaz geçişini kapatır.
  12. Hava Fanı: Yakma için gerekli havayı yeter basınç ve debi de olmasını sağlayan elemandır.